عمارت سه‌گوش؛ پلی میان گذشته و آینده

به گزارش آفتاب کارون به نقل از ایسنا، دکتر روح‌الله مجتهدزاده درباره آخرین وضعیت مرمت و احیای ساختمان عمارت «سه گوش»، اظهارکرد: پروژه مرمت و احیا این بنای تاریخی از اردیبهشت‌ماه سال ۱۴۰۳ مطرح و یک‌سال بعد در قالب تفاهم‌نامه مشترک همکاری میان معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری و دانشگاه شهید چمران اهواز منعقد شد.

عضو هیات علمی دانشگاه شهید چمران اهواز، افزود: فعالیت این بنای تاریخی پس از بازسازی و مرمت به عنوان «مرکز نوآوری و خانه خلاق دانشگاه» از سرگرفته خواهد شد.

وی با اشاره به انجام مطالعات علمی پیش از آغاز مرمت عمارت «سه‌گوش»، افزود: برای مرمت و احیای این بنا در ابتدا مطالعات تاریخی بسیار جامع و کاملی انجام شد و امروزه، به صورت دقیق می‌دانیم که این بنا در چه زمانی احداث شده است و چه تحولات و دوره‌های تاریخی را از سر گذرانده است که این مسئله در احیا و مرمت اهمیت فراوانی دارد.

سه‌گوش؛ نخستین بنا با سازه ترکیبی در کشور

مدیر پروژه مرمت و احیاء عمارت «سه‌گوش»، گفت: اکنون با انجام طرح‌های مطالعات می‌دانیم که در «سه گوش» اولین سازه‌های بتنی به کار رفته است. همینطور در بخش‌هایی از بنا از سازه فلزی استفاده شده و کلیت آن نیز بر دیوار باربر استوار است. براین اساس سه‌گوش را می‌توان از نخستین بناها با ترکیب سازه مدرن و سنتی در ایران دانست.

دانشیار گروه مهندسی معماری دانشگاه شهید چمران اهواز، افزود: از دیگر نکاتی که اخیراً کشف شده این است که تالار آمفی تئاتر از ابتدای ساختن این بنا وجود نداشته است و بعدها به ساختمان اصلی اضافه شده‌است. بدین‌معنا که در ابتدا این تالار یکپارچه به ارتفاع حدود ۱۰ متر بوده که برای مراجعات مردمی به بانک ملی مورد استفاده قرار می‌گرفت و بعدها در تغییر کاربری عمارت به دانشکده پزشکی جندی شاپور در سال ۱۳۳۵، این سالن تغییر کاربری داده و با افزوده شدن یک سقف، به آمفی‌تئاتر  و فضای آموزشی تبدیل شده است.

او بیان کرد: در فرآیند مرمت و احیای این قسمت و با برداشتن سقف کاذب، برای مطالعه استحکام‌بخشی سازه، مشخص شد سقف اصیل این بخش از بنا -که خوشبختانه سالم و فاقد هرگونه عیبی بود- یک دال بتنی مجوف یکپارچه است که با توجه به قدمت این عمارت تاریخی شاید بتوان آن را نخستین سقف از این نوع در ابنیه تاریخی متعلق کشور دانست.

استحکام‌بخشی ساختمان

مجتهدزاده اضافه کرد: در بررسی استحکام‌بخشی سازه، مشاهده شد که سقف الحاقی سالن مراجعات که کف آمفی‌تئاتر را تشکیل داده، به لحاظ سازه‌ای یکی از ضعیف‌ترین بخش‌های این عمارت است، زیرا بعدها به ساختمان اصلی اضافه شده که برای استحکام‌بخشی بنا، اکنون تِیرهای قدیمی بخشی از آن درحال تعویض و بخش دیگر که قبلا زیر آن تقویت شده بود، در حال تقویت مجدد است.

وی در ادامه با بیان اینکه بخش‌هایی از این بنا در دهه‌های ۱۳۵۰ و ۱۳۶۰ احیا و مقاوم‌سازی شده است، عنوان کرد: سَردر غربی و ورودی عمارت تاریخی «سه‌گوش» از سال ۱۳۹۰، دچار ترک‌خوردگی شده بود که ‌در این خصوص، دفتر فنی دانشگاه طرح مطالعاتی و مقاوم‌سازی برای آن تهیه و در شورای میراث فرهنگی ارائه داد که پس از تصویب در شورا عملیات مقاوم‌سازی آغاز شد.

عضو هیات علمی دانشگاه شهید چمران اهواز، افزود: بررسی‌های سازه‌ای نشان می‌دهد که تَرک‌های ایجاد شده در ساختمان، ناشی از نشست زمین است که دلیل آن می‌تواند جابجایی سفره‌های آب زیرزمینی، از میان رفتن مقاومت خاک و… باشد؛ براساس این طرح مطالعاتی و برای مقام‌سازی بنا، «میکروپایل یا ریزشمع‌هایی» در اطراف ساختمان تزریق می‌شود که ۵۰ درصد فرآیند انجام شده است تا بتوان به‌صورت اصولی رانش زمین را کنترل کرد.

مجتهدزاده در بخش پایانی صحبت‌های خود تأکید کرد: پس از پایان مرمت و احیای عمارت تاریخی «سه گوش»، این بنا به «مرکز نوآوری و خانۀ خلاق» تبدیل خواهد شد. در احیای این بنا، ساختار و کیفیت کلی بنا و جزئیاتی چون دَر و پنجره‌ها به شکل اولیه بازسازی خواهد شد تا خاطره گذشته حفظ و این عمارت تاریخی به پلی میان گذشته و آینده اهواز تبدیل شود.