بومی‌سازی فناوری ساخت راکتور خلأ صنعتی در دانشگاه شریف

به گزارش آفتاب کارون به نقل از ایسنا، پژوهشگران دانشکده شیمی دانشگاه صنعتی شریف با همکاری یکی از شرکت‌های تامین کننده شرکت ملی نفت، مستقر در شهرستان فیروزکوه، دانش طراحی و ساخت راکتور خلأ صنعتی مورد نیاز برای تولید ترکیبات اصلی مورد استفاده در بازدارنده‌های خوردگی را بومی‌سازی کردند. این دستاورد حاصل همکاری دانشگاه و صنعت و نمونه‌ای از انتقال دانش فنی از محیط دانشگاه به بخش تولید است.

بر اساس اعلام دانشگاه صنعتی شریف؛ بخش قابل توجهی از افزایه‌های مورد استفاده در صنعت نفت برای تضمین جریان سیالات خطوط انتقال و جلوگیری از خوردگی، بر پایه ترکیبات شیمیایی تخصصی تولید می‌شوند. منشأ تامین برخی از این مواد خارج کشور است و همین نیاز، زمینه همکاری میان پژوهشگران دانشگاه صنعتی شریف و یک شرکت فعال در حوزه تولید افزایه‌های نفتی را برای توسعه دانش فنی تولید داخلی این ترکیبات فراهم کرد.

دکتر بهرام قنبری، دانشیار دانشکده شیمی دانشگاه صنعتی شریف، با اشاره به روند اجرای این پروژه گفت: این پروژه حدود دو سال پیش آغاز شد و طی ۱۴ ماه گذشته مراحل تأمین تجهیزات، خرید مواد، نصب و راه‌اندازی آن انجام شد. اگرچه پروژه در اسفندماه ۱۴۰۴ آماده بهره‌برداری بود، اما به دلیل شرایط کشور، راه‌اندازی آن به تعویق افتاد و پس از بازگشت شرایط پایدار به بهره‌برداری رسید.

به گفته وی؛ اجرای پروژه با مشارکت دو دانشجوی دانشگاه صنعتی شریف آغاز شد و در ادامه از ظرفیت متخصصان حوزه‌های مختلف خارج از دانشگاه نیز استفاده شد.

قنبری با بیان اینکه مهم‌ترین چالش فنی پروژه، طراحی فرآیند جداسازی آب از محصول یک واکنش شیمیایی در دو مرحله در دمای بالا بود، اظهار کرد: در روش‌های متداول، از سامانه خلأ برای این منظور استفاده می‌شود که معمولا در تمام مدت واکنش که حدود هشت ساعت به طول می‌انجامد روشن است؛ اما با اصلاح طراحی این سامانه و نصب تجهیزات لازم با بهره‌گیری از توان فنی داخلی، امکان انجام این فرآیند بدون نیاز به کارکرد مداوم پمپ، حتی در مقیاس ۳۰۰ لیتری، فراهم شد.

وی با اشاره به تفاوت میان تولید آزمایشگاهی و صنعتی افزود: انتقال فرآیندهای شیمیایی به مقیاس صنعتی، نیازمند طراحی تجهیزات متناسب و کنترل دقیق شرایط واکنش است. طراحی راکتور خلأ برای جداسازی آب از ساختار ماده شیمیایی، بخش کلیدی این پروژه بوده و حدود ۹۹ درصد اجزای اصلی راکتور با اتکا به توان داخلی طراحی و ساخته شده است.

دانشیار دانشکده شیمی دانشگاه صنعتی شریف، مهم‌ترین دستاورد این پروژه را فراتر از تولید یک محصول دانست و گفت: مهم‌ترین دستاورد این پروژه، شکل‌گیری ارتباط مؤثر میان دانشگاه و صنعت است. این همکاری علاوه بر رفع یکی از نیازهای صنعت، اعتماد متقابل میان دانشگاه و بخش صنعت را تقویت کرده و زمینه اجرای پروژه‌های مشترک و ارائه خدمات فناورانه در آینده را فراهم کرده است.

قنبری با اشاره به برنامه‌های آینده این طرح، اظهار کرد: با توجه به وجود تقاضای بازار و همراهی کارفرما، پس از نهایی شدن برآوردهای اقتصادی، امکان عرضه این فناوری و اجرای پایلوت دو تنی پروژه فراهم خواهد شد.

وی با تأکید بر نقش دانشگاه در توسعه فناوری‌های کشور، گفت: دانشگاه مغز متفکر صنعت است و صنعت نیز با طرح نیازهای خود، مسیر فعالیت‌های پژوهشی را هموار می‌کند. تقویت این ارتباط می‌تواند زمینه‌ساز اجرای پروژه‌های بزرگ‌تر و توسعه فناوری‌های بومی در کشور باشد.

به گفته مجری این طرح، این فناوری علاوه بر تأمین بخشی از نیاز صنعت نفت، ظرفیت به‌کارگیری در صنایع پتروشیمی، داروسازی و سایر صنایع شیمیایی را نیز دارد و می‌تواند زمینه‌ساز توسعه فناوری‌های پیشرفته و کاهش وابستگی کشور به واردات دانش فنی و تجهیزات تخصصی باشد.