مدیریت علمی چرای دام؛ راهبردی برای کاهش تلفات دامی

مدیریت علمی چرای دام؛ راهبردی برای کاهش تلفات دامی
محقق مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان با تاکید بر اینکه بخش عمده تلفات دامی ناشی از خطاهای مدیریتی در چرای دام است گفت: شناخت دقیق گیاهان سمی و نحوه اثر آن‌ها بر دام، مهم‌ترین گام در کاهش خسارات اقتصادی دامداران است.

مرضیه قمشیون در گفت‌ و گو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: بخش عمده مسمومیت‌های دامی زمانی رخ می‌دهد که دام زودتر از موعد وارد مرتع شود گرسنه باشد یا در شرایط کمبود آب و عناصر معدنی چرا کند به همین دلیل مدیریت علمی چرا شامل جلوگیری از چرای زودهنگام، پرهیز از ورود دام‌های گرسنه، تامین آب و مواد معدنی، اجرای چرای تناوبی و تنظیم زمان چرا بر اساس مرحله رشد گیاهان، نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش تلفات دارد.

وی افزود: افزایش آگاهی بهره‌برداران، اصلاح شیوه‌های سنتی چرا و به‌کارگیری مدیریت علمی مرتع، علاوه بر کاهش خسارات مالی دامداران، به حفظ تعادل اکولوژیک مراتع و پایداری تولید دامی کشور کمک خواهد کرد.

این پژوهشگر بیان کرد: هر گیاهی که مصرف آن موجب بروز آثار غیرعادی، اختلالات رفتاری یا آسیب‌های جسمی در انسان و دام شود در زمره گیاهان سمی قرار می‌گیرد؛ این گیاهان ممکن است از طریق تغذیه، تماس پوستی یا حتی استنشاق، اثرات زیان‌بار ایجاد کنند و موجب مسمومیت‌های داخلی، حساسیت‌های پوستی و تنفسی یا اختلالات عصبی شوند.

وی با بیان اینکه بیش از ۷۰۰ گونه گیاهی در جهان به‌عنوان مولد ترکیبات سمی شناخته شده‌اند افزود: گیاهان سمی معمولا در همه مراتع به مقدار کم وجود دارند اما در مراتع تخریب یافته و تحت چرای بی‌رویه، تراکم آن‌ها افزایش می‌یابد و همین موضوع خطر مسمومیت دام را بیشتر می‌کند.

این پژوهشگر ادامه داد: اندام‌های سمی در گیاهان متفاوت است و ممکن است ریشه، ساقه، برگ، گل، میوه، بذر، گرده یا حتی شیرابه گیاه را شامل شود، همچنین شدت سمیت بسته به مرحله رشد گیاه و شرایط محیطی مانند سرما، گرمای ناگهانی، خشکسالی یا بارش‌های خارج از فصل تغییر می‌کند.

قمشیون با اشاره به اینکه گیاهان سمی الزاما ظاهر مشخصی ندارند گفت: هرچند صفاتی مانند مزه تلخ، بوی نامطبوع، شیرابه شیری‌رنگ یا میوه‌های قرمز می‌تواند هشداردهنده باشد اما تشخیص قطعی نیازمند آموزش و شناخت تخصصی است.